วัฒนธรรมที่คนไทยพบเจอในประเทศสวีเดน

ผมอยากจะแนะนำให้คุณรู้จักกับคุณใกล้รุ่ง ผลาหาญ อีกครั้งหนึ่งครับ ครั้งนี้คุณใกล้รุ่ง จะมาเล่าถึงประสบการณ์ของเธอเกี่ยวกับการพบเจอวัฒนธรรมที่แตกต่าง (culture shock) ระหว่างคนไทยกับคนสวีเดน

ผมอยากจะแนะนำคุณกับ คุณ ใกล้รุ่ง ผลาหาญ / Klairung Palahan – ชื่อเล่น…รุ่ง /Rung

ย้ายมาอยู่ประเทศ สวีเดน (Sweden) เมื่อปี 2016

เมือง: โกเธนเบริก (Gothenburg)

บางรูปที่เป็นของคุณ รุ่ง
ส่วนรูปของสถานที่ Pixabay

ตั้งแต่ที่คุณ รุ่ง ย้ายจากประเทศไทยมาอยู่ที่ประเทศสวีเดน ครั้งแรกมีวัฒนธรรมหรือการปฏิบัติอย่างใดของชาว สวีเดน บ้างครับที่คุณรุ่ง รู้สึกประหลาดใจ ( cultural shock ) ช่วยบอกผมมาอย่างน้อยสัก3 ข้อ

ที่รุ่งเจอกับตัวเองเลยก็คือ คนที่นี่เค้าใช้สิทธิความเสมอภาคของพวกเขาชนิดที่รุ่งกลัวเลยล่ะค่ะ เพราะที่ไทยถ้าทำแบบนี้นะตายกันไปข้างนึงเลยแหละ คือการแสดงออกถึงควมคิดเห็นไม่ว่าจะเรื่องการเมืองหรือในสิ่งที่เขาไม่เห็นด้วย พวกเขาพูดแย้งกันแบบว่าหน้าดำหน้าแดงเหมือนจะโกรธกันมากมาย แต่พอเขาได้บทสรุปที่ลงตัว พวกเขาก็จับมือกันและชวนกันไปดื่มกาแฟเพื่อผ่อนคลาย

การดื่มกาแฟ คนที่นี่ดื่มกาแฟกันแทบจะวันละสามเวลาเลยค่ะ บางคนสี่ด้วยนะ รุ่งเห็นแล้วก็อดถามเขาไม่ได้ว่าแล้วพวกคุณนอนหลับกันเหรอ เขาก็บอกว่า ไม่เห็นมีปัญหาอะไรเลย ถ้าเป็นรุ่งนะแค่แก้วเดียวก็ตาค้างไปถึงวันรุ่งขึ้นโน่นแหละ ..ปกติรุ่งไม่ดื่มกาแฟค่ะ แพ้คาเฟอิน เคยดื่มเหมือนกันเพราะแฟนบอกว่าดื่มกาแฟตอนเช้าแล้วจะระบายดี ฝก็เลยลองดูค่ะ ส่วนผลที่ได้คือนอนไม่หลับทั้งคืนและท้องผูกหนักเข้าไปอีก

ความเสมอภาคของหญิงและชาย ที่นี่ผู้หญิงและผู้ชายต้องทำงานทั้งในและนอกบ้านเท่าเทียมกันค่ะ คุณจะมาพูดว่านี่เป็นหน้าที่ของคุณเพราะคุณเป็นผู้ชายไม่ได้นะ เพราะเขาพูดสวนเลยว่าในเมื่อทุกเพศมีสิทธิเสมอภาคกัน ทำอะไรก็ต้องช่วยและหารครึ่งทุกอย่าง ไม่ว่าจะการเลี้ยงหรือดูแลลูกก็ต้องเปลี่ยนมีวันหยุดจากที่ทำงานเพื่ออยู่บ้านเลี้ยงลูก ในช่วงที่เด็กยังไม่โตพอที่จะไปที่สถานเลี้ยงและดูแลเด็กก่อนวัยเรียน การทำความสะอาดบ้านก็ต้องแบ่งกันทำและตกลงกันว่าใครจะทำอะไรบ้าง เรื่องการเงิน คุณจะหวังว่าฝ่ายชายจะยื่นเงินเดือนของเขาทั้งหมดให้คุณดูแลเหมือนที่ชายไทยทั้งหลายทำกันไม่ได้นะ เงินใครเงินมันค่ะ แต่เขาจะจัดการเป็นระบบว่าค่าใช้จ่ายในบ้านต้องหารกัน และต่างฝ่ายก็มีเงินส่วนตัวเก็บกันเอง แม้แต่การไปทานอาหารนอกบ้านก็ยังต้องหารกันหรือเปลี่ยนกันจ่าย ซึ่งตรงนี้อาจไม่ทำเหมือนกันทุกคน แต่ส่วนมากจะทำเพราะเขานับถือสิทธิส่วนบุคคลกันค่องข้างสูง แม้แต่เวลาจะหย่าขาดจากกัน คุณจะไปเรียกร้องว่าคุณจะต้องได้รับส่วนแบ่งมากกว่าเพราะคุณต้องดูแลลูก ก็ไม่ได้อีกแหละเพราะกฎหมายให้สิทธิเท่าเทียมกัน 50/50 แต่ฝ่ายชายต้องส่งเสียค่าดูแลลูกหลังการหย่าไปจนกว่าพวกเขาจะอายุครบ 18 ต่างจากที่ไทยเลยนะ เพราะบรรดาแม่เลี้ยวเดี่ยวอย่างรุ่งและอีกหลายๆคนต้องกัดฟันทนหาเงินเลี้ยงลูกกันคนเดียวโดยที่ฝ่ายชายไม่คิดจะเหลียวแล ..(ก็ไม่รู้ว่าCultural shock นี่ของสวีเดนหรือของไทยจะช๊อคกว่ากัน..)

ตอนนี้คุณอยู่ ประเทศ สวีเดน สักระยะแล้ว และเมื่อคุณได้กลับไปประเทศไทยคุณรู้สึกว่ามีบางวัฒนธรรมของไทยที่ทำให้คุณรู้สึกประหลาดใจบ้างไหมครับ มีอะไรในประเทศไทยที่คุณรู้สึกว่ามันเปลี่ยนไปและมันแปลกไปกว่าที่เคย
อะไรที่คุณชอบแบบที่คน สวีเดน ทำมากว่าแบบที่คนไทยทำ ช่วยยกตัวอย่างมาสัก 3 ข้อครับ

รุ่งตอบในความรู้สึกที่รุ่งชอบแบบที่คนสวีเดนทำกันนะคะ เพราะตั้งแต่รุ่งมาสวีเดนได้เกือบสองปีแล้วยังไม่ได้กลับไทยเลย ก็เลยไม่รู้ว่าว่าตอนนี้ที่ไทยมีอะไรเปลี่ยนแปลงไปบ้าง
ที่รุ่งชอบคนสวีเดนทำคือ การเคารพสิทธิเสรีภาพส่วนบุคคล การแสดงออกทางความคิด คนที่นี่จะชอบอะไรที่ตรงๆชัดเจน เยสคือเยส โนคือโน

พวกเขาค่อนข้างเคร่งครัดกับการเคารพกฎหมาย ไม่ว่าจะการขับรถและการจอดให้คนข้ามถนน แค่เห็นคนเดินมาที่ทางม้าลายเขาก็ชะลอรถมาแต่ไกลๆแล้วให้เราข้าม ถ้าเป็นที่ไทยแค่เห็นเราเดินจะข้ามพวกเขาก็เปิดไฟสูงใส่และบีบแตรมาแต่ไกลๆ ไล่ให้ให้เราหลบจากถนน ก็ไม่อยากนินทาคนประเทศตัวเองแต่มันก็เป็นความจริงที่เกิดขึ้นมานาน

การดูแลรักษาธรรมชาติและความสะอาดในที่สาธารณะ ที่นี่มีพื้นที่ป่าสาธารณะที่มีผลไม้ป่าจำพวกเบอรี่หลายชนิด พวกเขาจะเก็บแต่ผลของมันและห้ามหักกิ่งก้านเด็ดขาด เพราะจะได้มีคงอยู่เพื่อออกผลในปีต่อไป พวกเขาช่วยกันดูแลสอดส่องเสมอโดยที่ไม่ใช่เพราะมีกฏหมายมาบังคับ แต่พวกเขาทำด้วยจิตสำนึก เมื่อพวกเขาไปปิคนิคและมีขยะพวกเขาก็เก็บและความสะอาดเพื่อที่คนอื่นๆจะได้มาใช้สถานที่ต่อจากพวกเขาได้ ก็อยากให้คนไทยคิดแบบพวกเขาบ้าง เพราะยังมีหลายๆคนที่คิดแค่ว่าไม่ไช่ต้นไม้ของฉันจะไปถนอมมันทำไม ขยะก็ปล่อยมันไว้นั่นแหละ เดี๋ยวคนเก็บขยะก็มาเก็บไปเอง อะไรประมาณนี้

เมื่อคุณมาถึงประเทศ สวีเดน ใหม่ๆคุณรู้สึกอย่างไรกับอาหารของชาว สวีเดน เมนูไหนที่คุณชอบและเมนูไหนที่คุณไม่ชอบคุณ รุ่ง รู้สึกว่าเมนูไหนแปลกอย่างที่คุณ รุ่ง ไม่เคยเจอมาก่อน

อาหารของชาวสวีเดนในความรู้สึกของรุ่งนะ รสชาติค่อนข้างจืดชืด เวลากินอาหารของสวีเดนต้องมีเกลือไว้เหยาะตลอด แม้แต่มีทบอลที่มีบราวซอสซึ่งเป็นอาหารที่ชาวสวีเดนส่วนใหญ่จะชอบกิน สำหรับรุ่งมันก็ยังจืดๆอยู่ดี ส่วนอย่างอื่นก็มีพวกแซนวิชและขนมปังที่กินกับเนยและชีทชนิดต่างๆ แต่รุ่งไม่ชอบกินเพราะกินเข้าไปได้ไม่นานก็หิวอีก สู้กินข้าวกับไข่ดาวและผักสลัดไม่ได้ คนสวีเดนเขาก็จะมองรุ่งแปลกๆที่กินข้าวตอนเช้า (รุ่งห่อข้าวไปกินที่ทำงานตอนเช้า) พวกเขาก็ถามว่าเธอกินข้าวทั้งสามเวลาเลยเหรอ รุ่งก็ว่าใช่ พวกเขาก็หัวเราะขำกันใหญ่ ส่วนเมนูแปลกที่แฟนรุ่งทำให้กินก็คือปลาแฮริ่งในน้ำเกลือหรือซอสขาวในขวดโหลที่เขามีขายในฟู๊ดมาร์ท เอามากินกับผักสลัดและมันฝรั่งต้ม ทีแรกรุ่งก็ไม่กล้ากินเพราะมันเป็นปลาดิบที่ผ่านขบวนการหมักเหมือนปลาร้าของคนไทย แต่ไหนๆก็ลองซะหน่อยเพราะปลาร้าก็ยังกินเลย รสชาดก็พอกินได้ค่ะ เค็มนิดๆเปรี้ยวหน่อยๆ ( แต่รสชาดสู้ปลาร้าสับที่บ้านรุ่งไม่ได้หรอกค่ะ ฮ่าๆ) แต่แฟนรุ่งเป็นคนชอบอาหารไทยและไม่ชอบออกไปทานอาหารตามร้านข้างนอกรุ่งก็เลยไม่ค่อยจะได้เห็นและได้กินอาหารของชาวสวีเดนสักเท่าไหร่ และส่วนมากรุ่งจะเป็นคนทำอาหารกินกันเองในบ้าน มีเมนูต้องห้ามในบ้านก็คือ อาหารที่ใส่ปลาร้าและกะปิ นอกนั้นจะทำอะไรแฟนก็กินด้วยได้หมด

ก่อนที่คุณจะย้ายมาอยู่ประเทศ สวีเดน คุณเคยคิดฝันว่า ประเทศ สวีเดน, หรือดินแดนของพวกฝรั่งเป็นอย่างไร เคยคิดไหมครับว่าดินแดนของพวกฝรั่งนั้นทางเดินโรยด้วยทองคำและถ้าได้อยู่ที่นั่นจะทำให้มีชีวิตที่ดีขึ้นกว่าเดิม และพอคุณได้มาอยู่มาใช้ชีวิตจริงๆ สิ่งที่คุณเคยคิดฝันไว้นั้นมันเป็นอย่างที่คิดไว้ไหมครับ ช่วยยกตัวอย่างมาสัก 3 สิ่งว่าอะไรที่คุณคิดถึงมากที่สุดเกี่ยวกับประเทศไทย และช่วยยกตัวอย่างมาสัก 3 สิ่งคุณคิดว่าคุณไม่สามารถจะมีชีวิตอยู่ได้เลยถ้าขาด 3 สิ่งนี้จากทางประเทศสวีเดน

รุ่งต้องบอกไว้ก่อนว่ารุ่งเป็นชอบอ่านหนังสือและศึกษาเกี่ยวกับคนต่างชาติมาตั้งแต่เด็กเพราะรุ่งได้เรียนหนังสือแค่ชั้นประถมหก สิ่งเดียวที่รุ่งจะได้เรียนรู้คืออ่านหนังสือแทบทุกชนิดเลยทำให้เป็นคนที่มองเห็นโลกในมุมที่กว้างกว่าหลายๆคน และอีกอย่างรุ่งได้ใช้ชีวิตอยู่กับชาวต่างชาติจากประเทศนอร์เวย์ถึงเก้าปีเต็มรุ่งจึงได้รู้ว่าชีวิตของชาวยุโรปหรืออีกหลายๆชาตินั้นทางชีวิตของพวกเขาไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบหรือทองคำเลย จะมีแค่ส่วนน้อยจริงๆ ซึ่งกว่าพวกเขาจะมีกันได้ก็ผ่านการศึกษาและการทำงานที่หนักมาก และนั่นเป็นสาเหตุให้หลายๆคนป่วยทางสมองและทางร่างกายตั้งแต่อายุยังไม่มาก แต่สิ่งหนึ่งที่รุ่งคิดฝันไว้ก็คือ ถ้าฉันได้ไปอยู่ต่างประเทศและได้ทำงาน ชีวิตฉันจะดีขึ้นเพราะค่าแรงของที่นี่สูง และพอรุ่งได้มาอยู่ก็ได้รู้ว่าสิ่งที่รุ่งได้รับจากการอ่านหนังสือและข้อมูลต่างๆนั้นมันเป็นความจริง เกือบทุกคนที่นี่ทำงานกันหนักมาก ต้องออกจากบ้านแต่เช้าเพื่อที่จะได้ไปให้ทันเวลารถไฟหรือรถรางและหรือรถบัสสาธารณะ และซึ่งหลายๆคนต้องนั่งรถไปที่ทำงานกันเกือบชั่วโมงกว่าจะถึง และเย็นก็ต้องรีบกลับบ้านเพื่อดูแลลูกๆ ภาระหน้าที่และค่าใช้จ่ายที่ตายตัวในแต่ละเดือนมันบังคับให้พวกเขาต้องทำงานหนัก สำหรับตัวรุ่งพอได้เริ่มทำงานและมีรายได้เป็นของตัวเองก็เริ่มรู้สึกว่าความฝันของรุ่งใกล้ความจริงเข้ามาทุกขณะ เพราะรุ่งมีเงินเพื่อจะส่งไปผ่อนบ้านที่เมืองไทยให้หมดภายในระยะเวลาอีกไม่นาน เพราะถ้ารุ่งอยู่เมืองไทยก็ต้องใช้เวลาถึง 26 ปีในการผ่อนชำระ ซึ่งก็หมายความว่ารุ่งอายุ 70 ปีถึงจะหมดหนี้ แต่วันนี้อีกเพียงสิ้นปีนี้รุ่งก็จะเป็นไทแล้วค่ะ

ส่วนที่รุ่งคิดถึงที่สุดเกี่ยวกับประเทศไทยคือ
– แม่และลูกๆทั้งสามคน คิดถึงรอยยิ้มและเสียงพูดของพวกเขาที่สุด
– อาหารไทยพื้นบ้าน เพราะแม้ที่สวีเดนจะมีอาหารและผักสดให้ได้ไปซื้อมาทำกินเอง แต่มันก็ไม่เหมือนเรานั่งกินที่เมืองไทยหรอกค่ะ
– อากาศอันอบอุ่น ถึงแม้บางครั้งจะร้อนจนจะเป็นลมแต่ก็ยังคิดถึงอยู่ดี เพราะบ้านรุ่งอยู่ใกล้ทะเล ฉะนั้นเวลาอากาศร้อนก็ลงไปนั่งรับลมทะเลให้คลายร้อนพร้อมกับนั่งคุ้ยเขี่ยหาหอยเสียบที่มีอยู่ตามชายหาดพอได้เยอะๆก็เอาไปผัดกินเป็นของว่างเวลาดูทีวี

ส่วนถ้าขาดสามสิ่งนี้จากทางประเทศสวีเดนรุ่งคิดว่าจะไม่สามารถอยู่ได้เลยคือ ถ้ารุ่งขาด ความรักและการสนับสนุนให้กำลังใจจากชายผู้เป็นคู่ชีวิตซึ่งเป็นทั้งเพื่อนและบางครั้งเหมือนได้มีพ่ออีกครั้ง(พ่อเสียชีวิตตอนรุ่งยังเล็กๆ)
และถ้าขาดการดูแลเรื่องสุขภาพและการเจ็บป่วยจากทางรัฐ การมีชีวิตอยู่ที่นี่ก็ลำบาก เพราะค่ารักษาพยาบาลที่ค่อนข้างสูงกับรายรับที่เราได้จากการทำงาน

มีเรื่องใดบ้างครับที่เป็นวัฒนธรรมต้องห้ามในประเทศ สวีเดน (สิ่งที่ห้ามทำเมื่ออยู่ในประเทศ สวีเดน )

เรื่องที่ห้ามทำเมื่ออยู่ในสวีเดน เท่าที่ทราบก็จะคล้ายกับในหลายๆประเทศ อย่างเช่น การผิดนัดหรือผิดเวลา แม้แต่นาทีนึงก็อาจเปลี่ยนแปลงชีวิตของคุณได้ อีกอย่างนึงค่ารายชั่วโมงการทำงานของที่นี่ค่อนข้างสูง เมื่อมีนัดกับแพทย์หรือสถานราชการคุณต้องไปตามเวลาที่นัด เพราะเขาได้จัดเวลาของหมอหรือเจ้าหน้าที่ไว้ให้คุณแล้ว และถ้าคุณผิดนัดนั่นก็เท่ากับว่าคุณทำให้เจ้าหน้าที่เสียเวลาไปโดยเปล่าประโยชน์และทำให้คนอื่นๆเสียสิทธิ์ตรงนั้นไป และคุณอาจจะต้องจ่ายค่าเสียเวลานั้นเป็นจำนวนเงินเท่ากับค่าชั่วโมงทำงานของพวกเขา เพราะฉะนั้นถ้าเราไปตามนัดไม่ได้ก็ต้องติดต่อเพื่อเลื่อนนัดเสียแต่เนิ่นๆ การเป็นคนตรงต่อเวลาเป็นสิ่งสำคัญในการใช้ชีวิตที่นี่ และการปฏิบัติตามกฎจราจรของคนที่นี่ค่อนข้างเคร่งครัด ถ้าเราเดินและจะข้ามถนนตรงที่มีสัญญาณไฟและทางม้าลาย ถ้าหากเป็นไฟแดงแล้วคุณข้ามไปแล้วโดนรถชน คุณคือคนทำผิดกฎจราจร แต่ถ้ามีแต่ทางม้าลายแล้วไม่มีไฟจราจร คุณข้ามไปแล้วรถมาชนหรือไม่จอดให้ข้าม เขาผิด แม้แต่ขี่จักรยานบนทางม้าลายที่มีไว้สำหรับคนเดินก็ผิดกฎ ถ้าตำรวจเห็นหรือโดนกล้องจราจรถ่ายรูปไว้ได้ก็จะเสียค่าปรับแพงเอาการอยู่นะ และก็จะมีธรรมเนียมการถอดรองเท้าก่อนเข้าบ้านซึ่งถือเป็นการให้ความเคารพต่อเจ้าของบ้าน ไม่ว่าจะเป็นบ้านตัวเองหรือไปบ้านคนอื่น ซึ่งรุ่งก็ถามแฟนว่าเพราะเหตุผลอะไรจึงได้ถือเป็นธรรมเนียมการถอดรองเท้า เพราะรุ่งเคยเห็นในหนังหรือละครพวกเขาใส่รองเท้าแม้กระทั่งในห้องนอนและบนที่นอน แฟนบอกว่าพื้นบ้านสมัยก่อนทำด้วยไม้โอ๊คซึ่งเป็นไม้ราคาแพงถ้าใส่รองเท้าเดินเข้าไปก็จะทำให้พื้นผิวของไม้เสียหาย และรองเท้าที่เดินจากข้างนอกมันสกปรก ก็เลยต้องถอดก่อนเข้าบ้านเป็นประจำจนถือปฏิบัติเป็นธรรมเนียมมาช้านาน และที่นี่ไม่ว่าจะไปติดต่อสถานที่ใดๆทุกคนจะต้องเข้าแถวตามคิว เขาจะมีตู้ให้กดบัตรคิว ถ้าใครไปแซงคิวจะถือเป็นการเสียมารยาทอย่างแรง

และมีสิ่งที่สำคัญที่ต้องห้ามลืมเมื่ออยู่ที่นี่คือห้ามเด็ดดอกไม้หรือกิ่งไม้ที่มีอยู่ตามสวนสาธารณะอย่างเด็ดขาด แต่ผลที่สุกแล้วเก็บได้ค่ะ แฟนรุ่งจะชอบพูดติดตลกแบบเสียดสีที่ว่า อยู่ที่นี่จะลืมอะไรก็ลืมได้เพราะเป็นเรื่องธรรมชาติของมนุษย์ แต่ที่ห้ามลืมเด็ดขาดคือ อย่าลืมจ่ายภาษี ฮ่า ฮ่า

คุณ ใกล้รุ่ง

เพิ่มเติม

การใช้ชีวิตในโกเธนเบริก สวีเดน

คนไทยในสวีเดน โปสการ์ดจากโกเธนเบิร์ก

โปรดลงทะเบียนเพื่อรับThai Women Living Abroad ข่าวสารใหม่อย่างต่อเนื่อง

One thought on “วัฒนธรรมที่คนไทยพบเจอในประเทศสวีเดน

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s